Aby pomiary geodezyjne były możliwe potrzebny jest specjalny sprzęt. Jednym z najbardziej znanych urządzeń geodezyjnych jest niwelator. Urządzenie te służy do pomiaru różnic wysokości pomiędzy mierzonymi punktami.

Niwelator to podstawa usług geodezyjnych

usługi geodezyjnePomiary te nazywa się niwelacja terenu, stąd właśnie nazwa urządzenia. Aby geodeta mógł wykonać pomiar w pierwszej kolejności główne urządzenie umieszcza się na trójnożnym statywie. Następnie należy spoziomować niwelator. Spoziomowanie niwelatora polega na doprowadzenie osi głównej do położenia pionowego. Wykonuje się to przy pomocy libelli okrągłej. Obecnie usługi geodezyjne Poznań korzystają ze sprzętu, który automatycznie poziomuje przy pomocy kompensatora.

Do pomiaru z wykorzystaniem niwelatory używa się łat geodezyjnych, które umieszcza się na tak zwanych punktach geodezyjnych. To właśnie na łatach wykonuje się odczyt przy pomocy niwelatora. Różnica z tych odczytów wyznacza różnice terenowe między punktami. Niwelatory można podzielić na: libellowe, automatyczne, laserowe oraz kodowe. Obecnie z libellowych niwelatorów już się nie korzysta, gdyż takie pomiary trwają długo, a do tego należy później wykonywać długotrwałe obliczenia. Usługi geodezyjne często korzystają z niwelatorów samopoziomujących czyli automatycznych, co znacznie przyspiesza pomiary. Niwelatory laserowe wykorzystują wiązkę laserową, która pozwala na wykonie pomiarów. Natomiast niwelatory kodowe pozwalają na wykonanie odczytu z łat, które posiadają kod kreskowy. Jak widać, po rozwoju niwelatorów geodezja jest nauką, która również idzie w stronę nowoczesności.

Urządzenie, jakim jest niwelator ma skomplikowaną budowę i składa się z wielu części. Niwelator z lunetą stałą jest zbudowany z spodarki czyli z dolnej nieruchomej części. Częścią ruchoma jest alidada, która obraca się względem spodarki. Luneta, to kolejna cześć niwelatora, która jest zbudowana z lunety, płytki ogniskowej, wewnętrznej soczewki. Poza tym taki niwelator składa się z libelli niwelacyjnej oraz libelli okrągłej. Jeśli chodzi o budowę niwelatora ze śrubą elewacyjną składa się ze spodka, lunety, alidady, libelli niwelacyjnej i okrągłej. Jednak dodatkowy składa się również z mechanizmu elewacyjnego. Pozwala on nadawać kąt pochylenia lunecie jak i libelle w płaszczyźnie pionowej Poza tym przy pomocy śrub elewacyjnych można ustawić pęcherzyk libelli niwelacyjnej w górowaniu.

Czasem także ten rodzaj niwelatora zbudowany jest z koła poziomowego, dzięki któremu można wykorzystywać instrument podczas niwelacji tak zwaną metoda punktów rozproszonych.